گزگز و خواب رفتن دست و انگشتان دست
گزگز و خواب رفتن یک یا دو دست زمانی ایجاد میشود که دست یا انگشتان شما احساس خود را از دست میدهند. غالباً بیحسی دست ممکن است با تغییرات دیگری مانند سوزن سوزنی شدن، سوزش یا احساس گزگز همراه باشد. ممکن است در بازو، دست یا انگشتان احساس ناتوانی و ضعف نیز ایجاد شود. برخی از آسیبدیدگیها مانند آسیبدیدگیهای گردن یا ابتلا به فتق دیسک گردن ممکن است باعث بیحسی و احساس گزگز در دست شوند. اقدامات درمانی موفقیتآمیز به تشخیص دقیق و درمان علل زمینهای ایجادکننده احساس گزگز در دست بستگی دارند.
علل گزگز و خواب رفتن دست
وظیفه عصبها در بدن انسان، انتقال پیامها به مغز و بالعکس است. اگر عصبها فشرده شوند، آسیب ببینند یا تحریک شوند ممکن است باعث بیحسی اندام شوند. برخی از بیماریهایی که باعث ایجاد احساس گزگز و خواب رفتن دست میشوند عبارتند از:
سندرم تونل کارپال
وقتی عصبهای حسی دست تحت فشار قرار میگیرند، بیماری زیراشتباه (تونل کارپال) ایجاد میشود. این بیماری عمدتاً منجر به بیحسی در انگشتان اشاره، انگشت میانی و شصت دست میشود.
رادیکولوپاتی گردنی
رادیوکولوپاتی گردنی زمانی اتفاق میافتد که عصبی که از گردن بیمار خارج میشود، متورم شده یا تحت فشار قرار گیرد. این بیماری نیز ممکن است مانند سندرم تونل کارپال باعث گزگز و خواب رفتن دست شود. این بیماری به عصب تحت فشار نیز شناخته میشود.
انواع دیابت
بیماری که به نوروپاتی دیابتی شناخته میشود ممکن است باعث آسیبدیدگی عصبها در پاها و دستها شود. معمولاً اول پاها به دلیل ابتلا به این بیماری دچار بیحسی میشوند.
بیماری رینود
این بیماری باعث میشود که عروق کوچک در انگشتان بیمار دچار اسپاسم شده یا به سرعت باز و بسته شوند. این عارضه باعث بیحسی شده و در گردش جریان خون اختلال ایجاد میکند.
روماتیسم مفصلی
روماتیسم مفصلی یک بیماری خود ایمنی است که باعث تورم، حساسیت به لمس و درد در مفاصل میشود. این بیماری نیز ممکن است باعث بیحسی، گگزگز و خواب رفتن دستها شود.
گرفتگی عصب اولنار
سندرم تونل کارپال به عصب میانی در بازو تأثیر میگذارد اما گرفتگی عصب اولنار بر عصب اولنار که از کنار انگشت کوچک دست به سمت بازو میرود تأثیر میگذارد. این عارضه معمولاً باعث بیحسی در انگشت کوچک و انگشت حلقه میشود.
چه موقع باید به پزشک مراجعه کرد؟
در برخی موارد، احساس گزگز و بیحسی ممکن است باعث ایجاد علائمی شود که نیاز به مراقبتهای فوری پزشکی دارند. زمانی که فرد دچار سکته مغزی میشود و زمان لخته خون در مغز ایجاد شده یا مغز دچار خونریزی میشود ممکن است این حالت به وجود آید. اگر بیمار هر یک از علائم زیر را تجربه کرد، نیاز به اقدامات فوری درمانی دارد:
- بیمار ضعیف شده یا قادر به حرکت نیست و با بیحسی و احساس گزگز همراه است
- بیحسی یا احساس گزگزی که بلافاصله پس از آسیبدیدگی سر، گردن و کمر ایجاد میشود.
- بیمار نتواند حرکات دست، بازو یا پاهای خود را کنترل کرده یا کنترل مثانه یا روده خود را از دست بدهد.
- بیمار دچار گیجی شده یا هوشیاری خود را حتی به مدت کوتاهی از دست بدهد.
- بیمار دچار اختلالات تکلمی، تغییر اختلال در دید، اشکال در راه رفتن یا ضعف شود.
- بیحسی یا احساس گزگز دلیل مشخصی ندارد (مانند خواب رفتن دست).
- بیمار ممکن است دچار درد در گردن، ساعد یا انگشتان دست شود.
تشخیص
پزشک از شما سوابق کامل پزشکی را خواهد خواست. حتماً باید تمام علائم حتی اگر نامرتبط باشند و همچنین بیماریهای تشخیص داده شده گذشته را به وی اطلاع دهید. توجه داشته باشید که اگر بیمار به تازگی دچار آسیبدیدگی یا عفونت شده یا اخیراً واکسن زده باشد به پزشک اطلاع دهد. پزشک همچنین باید بداند که شما چه داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک و مکملهایی مصرف کردهاید. متناسب با یافتههای پس از انجام معاینات فیزیکی ممکن است پزشک دستور انجام آزمایشهای دیگری را نیز بدهد. این آزمایشها ممکن است شامل آزمایش تعیین سطح الکترولیت، عملکرد تیروئید، سمشناسی مطالعات هدایت عصبی باشد. پزشک همچنین ممکن است دستور انجام ضربه نخاعی (لومبار پانکچر) را نیز بدهد. آزمایش خون نیز میتواند به تشخیص بیماری که باعث بیحسی انگشتان دست شده است مانند روماتیسم مفصلی یا کمبود ویتامین ب 12 کمک کند. آزمایشهای تصویری، مانند عکسبرداری به وسیله اشعه ایکس، آنژیوگرام، سی تی اسکن، ام آر آی یا سونوگرافی در قسمت آسیبدیده نیز میتواند به پزشک در تشخیص کمک کند. این آزمایشها به پزشک کمک میکند تا متوجه شود که آیا استخوانهای گردن، شانهها، بازوها، مچ دست و انگشتان دست دررفتهاند یا نه. استخوانها که دررفتهاند ممکن است باعث فشردگی عصب شوند.
درمان گزگز و خواب رفتن دست
استراحت دادن به دست و مچ دست یکی از بهترین روشهای کاهش التهاب در زمانی که بیماران در منزل هستند است. همچنین بیماران میتوانند از یخ روی ناحیه آسیبدیده استفاده کنند.
دارو
پزشک ممکن است مصرف داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک را برای کاهش التهاب و گزگز و خواب رفتن دست به شما توصیه کند. برخی از این داروها عبارتند از داروها ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن. داروهایی هم که باعث بیحسی یا گزگز میشوند باید تغییر داده شده یا مصرف آنها قطع شود. هرگز بدون مشورت با پزشک مصرف داروهای خود را قطع نکنید یا مقادیر زیاد ویتامینها و مکملها را مصرف نکنید.
مچبند طبی 
یک روش دیگر برای درمان گزگز و خواب رفتن دست استفاده از مچبند طبی یا اسپلینت است. این وسایل به بیمار کمک میکنند تا آرنج یا مچ دست خود را در یک وضعیت خود ثابت نگه دارند تا احتمال کاهش فشار از روی عصب کاهش یابد. این روش به خصوص زمانی که بیمار مشکوک به ابتلا به سندرم تونل کارپال است مؤثر واقع میشود.
تمرینات ورزشی
تمرینات ورزشی برای کشش دست و مچ دست هم به کاهش ناراحتیهای گزگز و خواب رفتن دست کمک میکند. برخی از این تمرینات عبارتند از:
- کشش انگشتان به طوری که بیمار بتواند این وضعیت را در حدود 10 ثانیه حفظ کند.
- حرکت دادن دست در جهت عقربههای ساعت در حدود 10 مرتبه. تعویض جهت حرکت برای کاهش تنش عضلانی
- چرخاندن شانههای به سمت عقب 5 مرتبه و سپس 5 مرتبه در جهت جلو برای شل کردن عضلات
این تمرینات را در طول روز تکرار کرده تا تنش دز عضلات بیمار کاهش یابد.
فیزیوتراپی
متخصص فیزیوتراپی مجموعهای حرکات کششی و تقویتی را برای بیمار طراحی میکند تا بیمار به حالت قبل بازگشته و احتمال عود دوباره گزگز و خواب رفتن دست کاهش یابد. متخصص فیزیوتراپی مداخلات طبی متعددی را به کار میبندد که برخی از آنها عبارتند از استفاده از رطوبت گرم، استفاده از بستههای یخ، الکتروتراپی، سونوگرافی، ماساژ، ترکشن، حرکات کششی و تقویتی.
طب سوزنی
طب سوزنی جریان خون سالم را بهبود داده و با افزایش گردش روان جریان انرژی در بازوها از بیحسی بازوها پیشگیری میکند. زمانی که فرد نوروپاتی را تجربه میکند، گردش انرژی بازیابی شده میتواند فرایند بهبودی را تسریع کند. در موارد ابتلا به سندرم تونل کارپال، گردش بهبود یافته میتواند به بهبود التهاب کمک کرده و تعادل را بازگردانده و به عصبها در بازیابی عملکرد مطلوب آنها کمک کند. برای افراد مبتلا به دیابت، طب سوزنی گردش را در قسمتها بیحس افزایش داده و غالباً از ایجاد عوارض خطرناک بعدی پیشگیری میکند.
عمل جراحی
در موارد نادر زمانی که مصرف داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک مؤثر واقع نمیشوند، پزشک ممکن است از روشهای تهاجمی استفاده کند. عمل جراحی ممکن است آسیبدیدگی عصب را کاهش داده یا استخوانهایی که باعث فشار بر عصب شدهاند را بردارد. برخی از این عملها عبارتند از:
- رهاسازی تونل کوبیتال
- جابهجایی قدامی عصب اولنار
- اپی کندیلکتومی میانی
پیشگیری
بیحسی، گزگزی و خواب رفتن دست و انگشتان بیشتراز همه به دلیل آسیبدیدگیهای ناشی از استفاده بیش از حد رخ میدهد. این وقوع مرتبط با انجام حرکات و فعالیتهای تکراری است که عصبها را تحریک یا آسیب میرساند و نتیجتاً باعث بیحسی میشود. برخی راههای پیشگیری از آسیبدیدگیهای ناشی از حرکات مکرر عبارتند از:
- تمرین حفظ وضعیت مناسب بدنی در هنگام استفاده از ابزار، صفحه کیبورد یا تجهیزات دیگر که میتواند باعث آسیبدیدگیهای ناشی از حرکات تکراری شود.
- هر 30 دقیقه یا یک ساعت از انجام فعالیتهای تکراری استراحت کنید.
- کشش عضلات مورد استفاده در کاهش تنش مؤثر است.
- خرید تجهیزات ارگونومیک مانند مچبند طبی برای استفاده از کیبورد
